රත්‍රං පිලිබද මේ කරැණු ඔබ දැන සිටියාද?

රත්‍රං යනු අප කවුරැත් ඇසූ පමණින්ම දන්නා දෙයකි. නමුත් මේ රත්‍රං ගැන වැඩි දෙනා නොදත් දේ ගැන කතා කරන්න තමයි අද අපි සූදානම් වෙන්නෙ. රත්‍රං ඉතිහාසයේ බෝහෝ කාලයක සිට වටිනා ලෝහයක් ලෙස ප්‍රචලිතව පවතිනවා. මේ වටා විද්‍යාත්මක මෙන්ම මිත්‍යා මත බොහෝමයක් ද බැදී පවතිනවා. ඇත්තටම මොකද්ද මේ රත්‍රං යන ලෝහය? ඇත්තටම එය වටිනාකමින් යුක්තද?

මුලින්ම අප මෙහි විද්‍යාත්මක ස්වභාවය සලකා බලමු.

• මෙය ආවර්තිතා වගුවේ 79 වැනි මූලද්‍රව්‍යයයි.
• මෙහි ආවර්තිතා සංඛෙතය Au වේ.
• මෙහි පරමාණුක භාරය 196.9665 ක් වේ.
• මෙහි ඝණත්වය ඝණ සෙන්ටිමීටරයකට ග්‍රෑම් 19.3 ක් වෙනවා.
• කාමර උෂ්ණත්වයේදී ඝණ තත්වයෙන් පවතිනවා.
• රත්‍රං වල ද්‍රවාංකය සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංකශක 1064.18 ක් වන අතර වාෂ්පාංකය සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංකශක2850ක් වෙනවා.

ඉතිහාසය 

දැනට වාර්තාගත ඉතිහාසයට අනූව රත්‍රං වල භාවිතය ක්‍රි. පූ. 4000 දක්වා පමණ වන අතීතයක් දක්වා දිවයන අතර යුරෝපයේ සිට ආසියාව දක්වා ලෝකය පුරා සෑම මහද්විපයකම ඉතා ඉහල වටිනාකමකින් යුක්තව භාවිතා වී ඇති බව සටහන් වෙනවා. 

කැරට් යනු කුමක්ද?

රත්‍රං ආභරණ සාදන විට පිරිසිදු රත්‍රං භාවිතා කරන්නේ නැහැ. රත්‍රං වල පිරිසිදු බව මනින ඒකකය "කැරට්" ලෙස නම් වෙනවා. පිරිසිදු රත්‍රං කැරටි 24 ලෙස අපි කවුරැත් දන්නවා. මෙම කැරට් 24 ලෙස සදහන් ලෝකයේ පිරිසිදුම රත්‍රං වල පිරිසිදු බව 99.95 ලෙසයි පිළිගනු ලබන්නේ.

ආභරණ සෑදීමේදි මෙම පිරිසිදු රත්‍රං වලට වෙනත් ලෝහයන් එක් කිරීම මගින් දෘඩ භාවය ලබා ගන්නා අතර එහි පිරිසිදු බව අවම වෙනවා. ඒවා පිලිවෙලින් කැරට් 22, 18, 14, 12, 10 ලෙස දැක්විය හැකියි. මෙම රත්‍රං බාල කිරීම සදහා රිදී හා තඹ ලෝහ යොදා ගන්නවා.

උදාහරණ :

• කැරට් 22 සදහා රත්‍රං 91.7% ක් හා අනෙක් ලෝහ 8.3% ක් යොදා ගනු ලබයි.
• කැරට් 18 සදහා රත්‍රං 75% ක් හා අනෙක් ලෝහ 25% ක් යොදා ගනු ලබයි.
• කැරට් 14 සදහා රත්‍රං 58.5% ක් හා අනෙක් ලෝහ 41.5% ක් යොදා ගනු ලබයි.
• කැරට් 12 සදහා රත්‍රං 50% ක් හා අනෙක් ලෝහ 50% ක් යොදා ගනු ලබයි.
• කැරට් 18 සදහා රත්‍රං 41.7% ක් හා අනෙක් ලෝහ 58.3% ක් යොදා ගනු ලබයි.

රත්‍රං වෙළද පොල තුල සුදු, කහ සහ රතු පැහැයෙන් පවතින අතර මෙම පැහැය රත්‍රං වලට අමතරව යොදා ගන්නා ලෝහ වල ප්‍රතිශතය අනූව තීරණය වෙයි. 

ඔබ දන්නවාද?

• ‍ලෝකයේ රන් ආකර වලින් තුනෙන් දෙකක්ම දකුණු අප්‍රිකාවේ පිහිටා ඇති බව
• ලෝකයේ රන් සැපයුමෙන් 78%ක් ස්වර්ණාභරන සදහා සහ ඉතිරිය ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ සදහා සහ දන්ත හා වෛද්‍ය කටයුතු සදහා යොදාගන්නා බව
• රත්‍රං වල පරමාණුක සංඛේතය වන Au ලතින් බසින් රත්‍රං සදහා වන aurum යන්නෙන් සැදුනක් බව
• ගගණ ගාමීන්ගේ හිස් වැසුම් වල වයිසරය රන් ආලේපිත බව (හිරැගෙන් නිකුත් වන පාරජම්බූල කිරණ වලට නිරාවරනය වීම රත්‍රං මගින් වලකයි)
• ගොල්ෆ් බෝලයක් තරම් වන ලොව විශාලතම රත්‍රං ක්‍රිස්ටලය වෙනිසියුලාවෙන් හමුව ඇති අතර එය ග්‍රෑම් 217.78 බර අතර ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1.5 ක් පමණ වටිනා බව
• භූකම්පන් මගින් රත්‍රං නිපදවෙන බව
• වාර්තා වන අන්දමට ලෝකයේ ප්‍රථම පිරිසිදු රන් කාසිය ආසියාවේ කුඩා රජ්‍යයක් වු ලිඩියා නම් රාජ්‍යයේ ක්‍රි. පූ 560 දී පමණ නිපද වූ බව
• ලෝකයේ අති සුපිරි හෝටල් වල ඉතා ඉහල මිල ගණන් යටතේ රත්‍රං යෙදූ ආහාර විකුණන බව සහ හානියකින් තොරව රත්‍රං අනුභව කල හැකි බව